facebook kanal rss zapisz sie do newslettera
Home
link lodolamacze link do strony www.ekspertpopon.pl link do strony fazon.pl baner sejm

POPON w obronie posliego handlu

Poradnik POPON

ustawa o rehabilitacji



2016_nowi czlonkowie POPON

Wielkość czcionki: A A A

Jeśli firma nie sprosta, wojewoda pozbawi ją szczególnej pozycji, pisze Mateusz Brząkowski, doradca prawny POPON w Rzeczpospolitej

Dodano: 2012-06-12 10:10:31

  

Każdy pracodawca, który zrealizuje warunki określone w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. DzU z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm. dalęj ustawa o rehabilitacji), może uzyskać status zakładu pracy chronionej (zpchr). Jego nabycie oznacza wiele przywilejów.


Częściowo jednak zlikwidowała je ustawa z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 226, poz. 1475, dalej nowelizacja ustawy).
Dlatego wielu pracodawców myśli o rezygnacji z tego statusu. Przedsiębiorca może go także stracić wskutek obligatoryjnej decyzji wojewody, gdy nie przestrzega ustawowych obowiązków. Wszyscy ci pracodawcy muszą jednak pamiętać, że z ubytkiem statusu wiąże się także wiele obowiązków, które trzeba spełnić.
Na podstawie art. 30 ust 1 ustawy o rehabilitacji decyzję w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej, potwierdzającą spełnianie warunków z art. 28, wydaje właściwy miejscowo wojewoda. On także stwierdza utratę przyznanego statusu zpchr. Zapada ona, gdy zpchr nie spełnia warunków lub wymogów, o których stanowią art 28 ust 1-31 art. 33 ust 1 lub 3 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji. I dzieje się to z dniem kiedy zaprzestaną realizować jakikolwiek z tych warunków lub obowiązków patrz ramka. Aby pracodawca mógł legitymować się statusem zpchr, musi przez cały okres, gdy go posiada, zatrudniać co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na etaty.
Uwaga, zmiany
Od 1 stycznia 2012 r. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zpchr powinien wynosić 50 proc. (zamiast wcześniejszych 40 proc). W tym co najmniej 20 proc. ogółu zatrudnionych (zamiast 10 proc.) mają stanowić osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z art. 11 nowelizacji ustawy pracodawcy, którzy przed dniem jej wejścia w życie uzyskali status zakładu pracy chronionej, muszą zwiększyć wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w taki sposób w terminie do 30 czerwca 2012 r.
Urząd potwierdza
Potwierdza to Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (BON). W stanowisku z 13 grudnia 2011 r. (BON-l-52311-464-2-LK/2011) stwierdza, że przez datę wejścia w życie ustawy należy w tym wypadku rozumieć datę wejścia w życie tej ustawy w zakresie, do którego odnosi się przepis przejściowy. Zatem pracodawcy, którzy przed 1 stycznia 2012 r. uzyskali status zpchr, mają czas na podwyższenie wskaźników do 30 czerwca 2012 r. Ponieważ część pracodawców nie będzie mogła od 1 lipca br. spełnić warunku podwyższenia wskaźników zatrudnienia do odpowiednio 50 i 20 proc, muszą o tym poinformować wojewodę. W konsekwencji stracą status zpchr
Decyzja wojewody
Jeżeli zpchr przestanie spełniać którykolwiek z tych warunków, musi to potwierdzić wojewoda w decyzji. Od tej o utracie statusu pracodawcy przysługuje odwołanie do ministra pracy.
Wojewoda musi wydać decyzję o utracie statusu zpchr, gdy pracodawca nie spełnia przynąj -mniej jednego z warunków ustawowych. Natomiast jeżeli przedsiębiorca sam złoży wniosek o jego cofnięcie, powinien jednocześnie wskazać wojewodzie, której z przesłanek nie wypełnia.
PRZYKŁAD
Pracodawca ma status zakładu pracy chronionej. W chwili jego przyznania w styczniu 2010 r. zatrudniał 35 pracowników i miał 55-proc. wskaźnik osób niepełnosprawnych, w tym 15 proc. osób ze znacznym i z umiarkowanym stopniem. Jednak w wyniku kilkunastu zwolnień od 1 lutego br. zatrudnia 24 pracowników, a ogólny wskaźnik zaangażowania niepełnosprawnych spadł do 37 proc. Oznacza to, że pracodawca ten nie spełnia jednocześnie dwóch warunków, od których zależy legitymowanie się statusem zpchr. Z tego też powodu wojewoda powinien wydać decyzję o utracie statusu.
Decyzja stwierdzająca utratę statusu zpchr wywołuje skutek od dnia zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z wymaganych warunków lub obowiązków. Ma więc charakter deklaratoryjny (stwierdza tylko istnienie określonego stanu prawnego), a nie konstytutywny.
PRZYKŁAD
Z 1 marca br. zpchr rozwiązał ze skutkiem natychmiastowym umowę o doraźnej i specjalistycznej opiece medycznej. Ponieważ nie spełnia jednego z warunków uprawniających do posiadania takiego statusu, 12 kwietnia wojewoda wydał decyzję o jego utracie. W decyzji jednak wskazał, że pracodawca stracił ten status z 1 marca, czyli z dniem, gdy przestał spełniać jedną z przesłanek.
BON potwierdziło w stanowisku z 10 grudnia 2010 r. (BON-076-35-2-LK/2010), że status zpchr jest przyznawany podmiotowo, do całości działalności prowadzonej przez pracodawcę. Dlatego utratę statusu również należy odnosić do pracodawcy, nie zaś do kierowanej przez niego jednostki organizacyjnej, ze względu na którą uzyskał status pracodawcy prowadzącego zpchr. Utrata ma charakter generalny. Nie jest powiązana wyłącznie z określonym miejscem organizowania pracy osób niepełnosprawnych, nieodpowiadającym wymaganiom.

DŁUGA LISTA WYMOGÓW
Aby być zpchr, pracodawca musi:
• prowadzić działalność gospodarczą przez co najmniej 12 miesięcy, zatrudniać nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny etat,
• osiągać przez co najmniej sześć miesięcy oraz utrzymać wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych w wysokości: - 50 proc, a w tym co najmniej 20 proc. ogółu zatrudnionych stanowić mają osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo - co najmniej 30 proc. niewidomych lub psychicznie chorych bądź upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;
• zapewnić doraźną i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne,
• zapewnić przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w obiektach i pomieszczeniach użytkowanych przez zakład,
• przystosować stanowiska pracy, pomieszczenia higieniczno-sanitarne i ciągi komunikacyjne do potrzeb niepełnosprawnych oraz zapewnić dostępność do nich,
• prowadzić zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron),
• prowadzić ewidencję środków funduszu rehabilitacji oraz jego rozliczeniowy rachunek bankowy.
Procedura wyjścia
Na podstawie rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 22 lutego 2011 r. w sprawie określenia wzorów informacji przedstawianych przez prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej oraz sposobu ich przedstawiania (DzU nr 44, poz. 232) prowadzący zakład pracy chronionej musi: poinformować wojewodę o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków z art 28 i 33 ust. 1 i 3 ustawy w ciągu 14 dni od daty tej zmiany (druk INF-WZ), przedstawiać wojewodzie półroczne informacje, dotyczące spełniania tych warunków (drukINF-W).
W ustawie nie ma przepisu, który umożliwiałby złożenie tzw. wniosku o rezygnację ze statusu zpchr. Jest jednak możliwość np. zawiadomienia osobnym pismem wojewody o tym, że pracodawca nie spełnia konkretnego warunku. Na tej podstawie powinien on zdecydować o utracie statusu zpchr. Można to także zrobić, wysyłając formularz INF-WZ o zmianach w spełnianiu obowiązków posiadacza statusu.
Wojewoda podejmujący decyzję o utracie statusu zpchr może to zrobić na podstawie informacji uzyskanych od samego pracodawcy i na skutek przeprowadzonej u niego kontroli. Bada ona, czy spełnia warunki niezbędne do bycia zpchr. Zgodnie z art. 30 ust. 3b ustawy o rehabilitacji wojewoda i minister pracy mogą z własnej inicjatywy przeprowadzać okresowe, nie rzadziej niż co dwa lata, i doraźne kontrole spełniania warunków i obowiązków z art. 28 ustawy o rehabilitacji.
Od dzisiaj będę działać na otwartym rynku pracy
Tracąc status zakładu pracy chronionej, pracodawca musi niezwłocznie wpłacić do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych niewykorzystane pieniądze firmowego funduszu rehabilitacji. Nakazuje mu to art 33 ust 7 ustawy o rehabilitacji. Liczy się stan środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) na dzień utraty statusu.
Dodatkowo na podstawie art 33 ust 7a ustawy o rehabilitacji do PFRON trzeba wpłacić kwotę odpowiadającą tej wydatkowanej z pieniędzy funduszu rehabilitacji na nabycie, wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych w związku z modernizacją zakładu, utworzeniem lub przystosowaniem stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych Dotyczy to także budowy lub rozbudowy bazy rehabilitacyjnej, wypoczynkowej i socjalnej oraz zakupu środków transportu. Obejmuje to tę część, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi, ustalonymi przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych wynikających z wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych na dzień utraty statusu.
Od tej zasady jest jednak wyjątek i pracodawca po tym, gdy przestanie być zakładem pracy chronionej, może zatrzymać pieniądze zfron.
Zachowam fundusz
Wmyśl art 33 ust 7b ustawy o rehabilitacji w razie utraty statusu zpchr i osiągania stanu załogi ogółem co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz co najmniej 25-proc wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych pracodawca zachowuje fundusz rehabilitacji i niewykorzystane jego środki. Ale na podstawie art 33a ustawy o rehabilitacji taki przedsiębiorca musi stosować wszystkie przepisy ustawy dotyczące prowadzenia zfron.
Należy jednak pamiętać, że gdyby u pracodawcy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych spadł poniżej wskazanego limitu, to ma określony w art 33 ust 7 i 7a ustawy o rehabilitacji obowiązek wpłat do PFRON. Dokonuje tych wpłat do 20. dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaszły okoliczności powodujące powstanie tego wymogu. Zobowiązany do wpłat składa deklarację DEK-II-a, a ponadto do 20 stycznia następnego roku -deklarację DEK-R
PRZYKŁAD
Pracodawca postanowił zrezygnować ze statusu pracy chronionej, ale chciałby nadal korzystać z zakładowego funduszu rehabilitacji. Zatrudnia 60 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z czego 20 z nich to osoby niepełnosprawne. Oznacza to, że po utracie statusu pracodawca będzie mógł dalej korzystać z zfron, gdyż ma co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na etaty oraz 25-proc. wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych.
Ile dla skarbówki...
Dla przedsiębiorcy, który utracił status zpchr, ale zachował zfron, duże znaczenie ma art. 38 ust. 2a, 2b i 2C ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. DzU z 2012 r. poz. 361 ze zm., dalej updof).
Zgodnie z jej art. 38 ust. 2a płatnicy (osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyj -ne niemające osobowości prawnej), którzy utracili status zpchr, zatrudniający niepełnosprawnych kwoty pobranych zaliczek na podatek od przychodów tych osób z tytułów określonych w art 12 (m.in. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy) oraz od zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez tych płatników tym osobom: za miesiące od początku roku włącznie do miesiąca, w którym dochód osoby niepełnosprawnej uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali, przekazują na zfron: - 25 proc. u płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 25 do 30 proc, - 50 proc. u płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od 30 do 35 proc, - 75 proc u tych ze wskaźnikiem zatrudnienia niepełnosprawnych od 35 do 40 proc, -100 proc. u osiągających wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych co najmniej 40 proc, - w pozostałej części na zasadach ogólnych określonych w usti, za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód osoby niepełnosprawnej uzyskany od początku roku u tego płatnika przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali kwoty pobranych zaliczek na podatek płatnicy przekazują na zasadach określonych w ust 1. Te zasady rozliczania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych stosuje pracodawca bez statusu zpchr jedynie wobec niepełnosprawnych pracowników. Wskaźnik zatrudnienia tych osób, o którym mowa w ust 2a updof, ustala się na podstawie art 21 ust 1 i 5 oraz art 28 ust 3 ustawy o rehabilitacji (art 38 ust 20 updof).
PRZYKŁAD
Spółka, która utraciła status zpchr, nadal zatrudnia 100 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z czego 38 osób to niepełnosprawni. Biorąc pod uwagę updof, spółka będzie mogła zachować zfron z prawem jednoczesnego przekazywania do niego zaliczek z podatku dochodowego od niepełnosprawnych pracowników w wysokości 75 proc. Pozostała część trafi do właściwego urzędu skarbowego. Natomiast zaliczki na podatek od osób pełnosprawnych trafią w całości na rachunek właściwego urzędu skarbowego.

...i kiedy
Art. 38 ust. 2c updof ogranicza jednak czas, kiedy wolno skorzystać z tego sposobu rozliczenia. Przy zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych (niepełnosprawnych) chodzi o pięć lat, licząc od końca roku, w którym płatnik utracił status zpchr, jeżeli spełnia warunki z ustawy o rehabilitacji.
PRZYKŁAD
Pracodawca utracił status zpchr z 1 stycznia 2011 r. Jednocześnie, zgodnie z art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji, miał prawo zachować zfron. Dlatego zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (tylko od niepełnosprawnych osób) przekazywał w części na zfron przez pięć lat, licząc od końca roku, w którym przestał być zpchr. Przy spełnieniu pozostałych warunków pracodawca ma prawo przekazać część pobranych zaliczek na podatek od pracowników na zfron od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2016 r.
C0 TWIERDZI URZĄD
Zgodnie z wyjaśnieniami BON z 13 grudnia 2011 r.
(BON I 52311-485-2-LK/2011) prawo do nieodprowadzania na zasadach ogólnych zaliczek na podatek dochodowy przewidziane w art. 38 ust. 2a updof jest uprawnieniem pracodawcy. W takim sensie, że uzyskuje on możliwość dysponowania środkami, z których co do zasady korzystałby budżet państwa.
Jednocześnie przepis ten określa sposób postępowania z tymi pieniędzmi, wskazując, że pozostawia się je całkowicie lub częściowo w zakładzie, a częściowo wpłaca do urzędu skarbowego. Tym samym pracodawcy nie dano wyboru, jak ma z nimi postąpić. Inne działanie - według BON - nie tylko narusza ustawę podatkową, ale i warunki gospodarowania środkami zfron.
Dalej Biuro dodaje, że skoro ustawodawca uznał, że pracodawcy korzystającemu z przywileju art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji potrzeba dodatkowego wsparcia, to nie po to, aby wynagradzać go za uprzednie prowadzenie zpchr, ale w związku z ochroną pozostałych w zatrudnieniu niepełnosprawnych pracowników i udostępnieniem im pomocy z zfron.
Firma, która nie odprowadza na zfron pieniędzy na podstawie art. 38 ust. 2b updof, jednoznacznie działa na niekorzyść załogi, pozbawiając ją dostępu do świadczeń z zfron. Biuro wskazuje, że jeżeli firma nie chce już być dysponentem zfron, może doprowadzić do sytuacji, w której utraci prawo dysponowania nim.
Wówczas jednak wpłaca do PFRON środki, o których mowa w art. 33 ust. 7 i 7a ustawy o rehabilitacji. Jeżeli natomiast na bieżąco omyłkowo nie skorzystała z tego uprawnienia, powinna niezwłocznie odzyskać nadpłatę, wpłacając ją na zfron.
W stanowisku BON wyjaśnił także wątpliwości związane z liczeniem pięcioletniego terminu, przez który pracodawca może uzyskiwać zaliczki na zfron. Art. 38 ust. 2c updof wyznacza końcową datę korzystania z tego uprawnienia. Dlatego gdy np. pracodawca traci status z 1 kwietnia 2012 r., pięć lat liczy się od końca roku, w którym utracił status, czyli od 2013 r.
Jednocześnie zaliczki na podatek przekazuje już od miesiąca, kiedy utracił status, czyli od kwietnia 2012 r.
Przywilejów mniej, ale obowiązków też ubywa
Firma przechodząca na tzw. otwarty rynek otrzyma mniejsze dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych osób, które zatrudnia.
Stanie się tak, gdy status zakładu pracy chronionej utraci w 2012 r, ale jednocześnie zachowa zfron. Może wtedy uzyskać jedynie 70 proc. dofinansowania, które otrzymują zpchry. Natomiast jeżeli zatrudnia podwładnych ze schorzeniami szczególnymi, wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, otrzyma 90 proc. kwoty podwyższonego dofinansowania, którą dostają zpchry.

Bez dopłat i tańszych kredytów
Pracodawca ten nie może korzystać już ze zwolnień z podatków i opłat oraz z dodatkowych pieniędzy przyznawanych zpchr na podstawie art 3 2 ustawy o rehabilitacji. Chodzi o dofinansowanie w wysokości do 50 proc. oprocentowania zaciągniętych kredytów bankowych, jeśli wykorzystuje je na cele związane z rehabilitacją zawodową i społeczną niepełnosprawnych oraz z refundacją kosztów budowlanych, transportowych oraz administracyjnych.
Mimo że pracodawca przestaje być zpchr, musi pamiętać o art. 33 ust. 4C ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z nim środki m.in. z zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych zgromadzone w danym roku powinien wydać najpóźniej do 31 grudnia roku następnego. W przeciwnym razie musi je wpłacić do PFRON.
Nie leczy i nie radzi
Pracodawca z otwartego rynku pracy nie musi zapewniać załodze doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych, do czego ustawowo zobowiązane są zakłady pracy chronionej.
PRZYKŁAD
Pan Jacek, który prowadzi działalność gospodarczą, utracił w styczniu br. status zpchr. Spełniając jednak warunki z ustawy, zachował możliwość korzystania z zakładowego funduszu rehabilitacji. Jeżeli przed utratą statusu pan Jacek kupił z zfron maszynę na wyposażenie stanowiska dla niepełnosprawnego jako pomoc de minimis, to choć utracił status, powinien uzyskać zaświadczenie o pomocy de minimis na jej zakup. Musi też wydać pieniądze zgodnie z zasadą, że łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie może przekroczyć równowartości 200 tys. euro brutto w ciągu trzech kolejnych lat.
Autor jest doradcą prawnym Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych
Źródło: Rzeczpospolita

 


© 1995-2019 Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

  • REdan