09 lut Ekwiwalent za pierwszy dodatkowy urlop wypoczynkowy osób z niepełnosprawnościami – stanowisko BON
Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych wystąpiła do Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych (BON) z wnioskiem o interpretację przepisów dotyczących dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługującego osobom z niepełnosprawnościami.
Wystąpienie POPON było bezpośrednią konsekwencją docierających do Organizacji informacji od pracodawców, z których wynikało, że Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) zaczęła prezentować odmienne niż dotychczas podejście do zasad rozliczania tzw. pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Jak sygnalizowali pracodawcy zrzeszeni w POPON, PIP w ostatnim czasie zaczęła kwestionować stosowanie zasady proporcjonalności do pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego. W wystąpieniach pokontrolnych PIP wskazuje, że zasada proporcjonalnego rozliczania urlopu, nie ma zastosowania do pierwszego dodatkowego urlopu osób z niepełnosprawnościami. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której – przykładowo – pracownik, który nabył prawo do dodatkowego urlopu w lutym danego roku i rozwiązał umowę o pracę w marcu, a nie wykorzystał urlopu, powinien otrzymać ekwiwalent pieniężny za pełne 10 dni, a nie ekwiwalent ustalony proporcjonalnie do okresu zatrudnienia.
W odpowiedzi na pismo POPON z dnia 27 października 2025 r. (sygn. POPON/PRAW/8/2025) BON potwierdził dotychczasową linię interpretacyjną.
BON wskazał, że: pierwszy dodatkowy urlop wypoczynkowy jest nabywany w pełnym wymiarze 10 dni, niezależnie od momentu w roku, w którym spełnione zostały warunki do jego uzyskania, jednak w przypadku rozwiązania stosunku pracy w roku nabycia prawa do pierwszego dodatkowego urlopu, urlop ten podlega rozliczeniu proporcjonalnie. W tym zakresie BON odwołał się do § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, zgodnie z którym wymiar proporcjonalnego urlopu w roku, w którym pracownik nabył prawo do urlopu w wyższym wymiarze, ustala się z uwzględnieniem tego wyższego wymiaru. Oznacza to, że choć prawo do 10 dni powstaje w całości, to faktyczny wymiar ekwiwalentu, w przypadku rozwiązania stosunku pracy ustala się proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku.
BON podkreślił jednocześnie, że przedstawione stanowisko – podobnie jak poglądy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – nie ma charakteru wiążącego dla stron stosunku pracy, sądów pracy ani Państwowej Inspekcji Pracy. Moc wiążącą mają wyłącznie orzeczenia sądów pracy wydawane w indywidualnych sprawach.
Mając na uwadze przedstawione przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych stanowisko, Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych podejmie dalsze działania w tej sprawie i zwróci się z odrębnym zapytaniem do Państwowej Inspekcji Pracy, w celu uzyskania oficjalnego stanowiska PIP oraz wyjaśnienia przyczyn odmiennej interpretacji przepisów dotyczących zasad rozliczania pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługującego osobom z niepełnosprawnościami. Celem tych działań jest doprowadzenie do ujednolicenia praktyki stosowania prawa, zwiększenia pewności prawnej po stronie pracodawców oraz ograniczenia ryzyka sporów w zakresie prawidłowego rozliczania dodatkowego urlopu wypoczynkowego.
Odnosząc się do przykładu podanego w pytaniu POPON jeżeli pracownik nabył prawo do pierwszego urlopu dodatkowego w dniu 12 lutego 2025 r. , natomiast z dniem 31 marca 2025 r. rozwiązał łączący go z pracodawcą stosunek pracy, i w okresie między nabyciem prawa do urlopu a rozwiązaniem stosunku pracy nie wykorzystał ani jednego dnia dodatkowego urlopu wypoczynkowego, pracodawca zobowiązany będzie do wypłaty pracownikowi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na zasadach określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, a więc w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia u pracodawcy roku nabycia prawa do urlopu dodatkowego. Na wskazanym powyżej przykładzie pracownik nabył więc 1,32 dnia dodatkowego urlopu wypoczynkowego, i za ten okres pracodawca zobowiązany będzie wypłacić mu ekwiwalent tytułem niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, na zasadach ogólnych.
Przypomnienia wymaga także fakt, że to na pracodawcy, jako profesjonaliście, ciąży obowiązek właściwego wyliczenia należnego pracownikowi wymiaru urlopu wypoczynkowego, i co więcej, obowiązek wynikający z art. 29 § 3 pkt 1 lit. i) KP – poinformowania pracownika w formie papierowej lub elektronicznej o przysługującym mu wymiarze urlopu wypoczynkowego. (zob. Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt VIII Pa 25/25).
| Etap | Dni w roku 2025 | Obliczenia | Uwagi |
| Okres, w którym pracownik miał prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego | 12.02 – 31.03 | 48 dni | prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługiwało pracownikowi począwszy od dnia nabycia prawa, do dnia rozwiązania stosunku o pracę |
| Łączna liczba dni w roku kalendarzowym | 365 | – | rok 2025 nie był rokiem przestępnym |
| Proporcja urlopu | 0,1315 | 48/365=0.1315 | „ułamek” roku, w którym pracownik miał prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego |
| Ekwiwalent w dniach | 2* | 10×0,1315=1,32 | proporcjonalnie do okresu zatrudnienia** |
* zgodnie z art. 155(3) §1 KP przy ustalaniu wymiaru urlopu niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia
** zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop
Szczegółowe pytanie oraz odpowiedź BON
